DeFi, merkeziyetsizlik ve finans kelimelerine karşılık gelen decentralized ve finance sözcüklerinin kısaltılmasıyla oluşan bir kavramdır. Özetle, bir merkeze bağlı olmayan finansal işlemlerin yapılmasını sağlayan yapılara verilen bir isimdir.

DeFi terimi, tam da kripto paraların ihtiyacı olan bir kavramdır. Çünkü kripto paralar merkeziyetsiz ve özgür ekonomik işlemlerinin yapılmasını sağlama amacı taşır. Bu bakımdan kripto paraların temelinde DeFi uygulamaları başrol oynar.

defi terimleri

Az Bilinen ve Merak Edilen DeFi Terimleri

DeFi terimi çatı bir terimdir ve merkeziyetsiz yapılan işlemleri ifade eder. Bu nedenle de desantralize bir şekilde yapılan finans uygulamaları DeFi alanı içine girer. Bu yazıda az bilinmesine rağmen en önemli 10 DeFi teriminden bahsedeceğiz.

Stake Nedir?

Stake kavramı en popüler DeFi terimlerinden biridir. Kısaca Stake kavramı, kripto paralardan pasif gelir elde etme yöntemidir. Kullanıcılar, kripto paralarını cüzdanlarında harcamadan ve herhangi bir yere transfer etmeden tutarsa ekstra kazanç elde ederler. Elde edilen kazançlar, kullanıcıların Stake işlemi için tuttukları miktara ve gün sayısına göre değişmektedir.

Stake kavramını, bankalardaki vadeli mevduat hesaplarına benzetebiliriz. Belli bir miktar parayı bankanızın mevduat hesabına koyduğunuzda faiz geliri elde edersiniz. Stake işlemi de aynı mantığa sahiptir. Kripto paranızı harcamadan cüzdanınızda tutarsanız, belli bir süre sonra faiz olarak Coin kazanırsınız. Stake işlemi, faiz oranları yüksek olması nedeniyle oldukça cazip ve kârlı bir işlemdir.

POW Nedir?

POW terimi Proof of Work sözcüklerinin baş harflerinden oluşur. Bu terimin Türkçesi iş kanıtı anlamına gelir. Aynı zamanda emek ispati olarak da bilinir. POW, kripto para sisteminin devamlılığını sağlamak için oluşturulmuş bir protokoldür. Bu protokolün ana amacı, kripto para işlemlerini daha güvenilir hale getirmektir. Temel olarak sistemin çalışmasını engelleyecek zararlı içerikleri ortadan kaldırmaktır. Blockchain altyapısını ve Coin sistemini hacking ve spam gibi kötü amaçlı girişim ve yazılımlardan korumaya yarar.

Bir kripto para sisteminin güvenilir olması için POW protokolüne ihtiyaç vardır. Bu protokol, aynı zamanda blok zincirine eklenecek blokların onaylanması için kullanılır. Dolayısıyla yapılacak işlemlerde fikir birliğine varan ağa bağlı tüm kullanıcılar, POW protokolü ile sisteminde güvenliğini ve devamlılığını sağlamış olurlar.

POS Nedir?

POS terimi, Proof of Stake kelimelerinin baş harflerinden türeyen bir doğrulama sistemidir. Türkçeye hisse kanıtı adıyla geçen POS, İş Kanıtı – POW modeline alternatif olarak geliştirilmiştir. POW modelinde işlemci gücünün çoğunu elinde bulunduran kullanıcılar ağda daha fazla söz sahibidirler. Dolayısıyla POW modelinde işlemci gücüne sahip olan kişiler daha çok gelir elde ederler. Ancak POS modelinde işlemci gücü yerine aynı anda birkaç işlemi yerine getirebilen operatörler ön plandadır.

POS sisteminde en fazla Token veya Coin elinde bulunduranlar bir adım daha öndedir. Aynı zamanda erken dönemde birikim yapanlar da POS algoritmasında daha avantajlıdır. POS algoritması, POW modelindeki yüksek enerji kullanımı ve ölçekleme gibi sorunlara çözüm bulmak için geliştirilmiştir.

Collateral Nedir?

Collateral, teminat anlamına gelir ve DeFi uygulamalarında sıklıkla karşılaşılan terimlerden bir diğeridir. Birçok DeFi platformunda, kullanıcılar, farklı bir kripto para veya Token ödünç almak için bir kripto para veya Token olarak teminat verirler. Bu, bir bankadan kredi almak için evinizi teminat olarak göstermek gibidir. Tipik olarak, bir DeFi kredisi için teminat olarak daha büyük bir kripto para birimi veya Token yüzdesi sağlamanız gerekir. Bu, sistemdeki kararlılığı desteklemeye yardımcı olur.

DAO Nedir?

Merkeziyetsiz özerk bir organizasyon olan DAO, insan yöneticisi veya personeli olmayan bir şirkettir. Organizasyonda olan her şey tamamen otomatiktir ve herkes tarafından görüntülenebilen ve kullanılabilen açık kaynaklı bilgisayar programlama koduna dayanmaktadır. Tıpkı DeFi gibi blok zincirinde çalıştığı için bir DAO da değişmez ve sansüre karşı dayanıklıdır.

dApp Nedir?

dApp, merkezi olmayan uygulama anlamına gelir ve tüm DeFi'nin temelidir. Tıpkı bir DAO gibi, bir dApp, herhangi bir yönetici veya aracı olmadan, esasen kendi başına çalışan ve kullanıcıların kendi aralarında para transfer etmesine izin veren bir uygulamadır. Ethereum blok zinciri, DeFi dApp'lerinin çoğunluğunun bulunduğu bir dApp kitaplığı gibidir. Aynı zamanda Tron ve EOS gibi diğer blok zincirleri de geliştiricilerin uygulamaları kodlamasına izin verir.

NFT Nedir?

Fungible olmayan jetonlar NFT, (Non-fungible token) Coin dünyasında büyük bir yeniliktir. Diğer Coin'lerin aksine, NFT'ler tamamen emsalsizdir ve diğer jetonlarla değiştirilemez. Bu nedenle, daha karmaşık finansal ürünlerde benzersiz sanat eserleri ve koleksiyon ürünleri alıp satmak için kullanılırlar. NFT'ler iki farklı versiyona sahiptir. Bunlardan biri orijinal ve bireysel olarak kullanılan ERC 721 Token'ıdır. Diğeri ise oyunlarda kullanılan hibrit bir versiyon olan ERC 1155'tir.

Stablecoin Nedir?

Genel olarak geleneksel para birimini yansıtan bir Token olan Stablecoin’ler, DeFi projelerinin önemli bileşenlerinden biridir. Stablecoin, geleneksel itibari para birimiyle 1:1 oranında desteklenmesi (veya teminatlandırılması) gerekmeyen algoritmik bir sabit paradır. Ayrıca aynı işlemi yapan merkezi sabit para olarak kullanılan türleri de vardır. DeFi'deki çoğu işlem, kullanıcıların fiyat oynaklığı konusunda endişelenmesine gerek olmadığı için Stablecoin'ler oluşturur.

Liquidity Mining Nedir?

Likidite madenciliği, insanların ödüller için bir DEX veya dApp üzerinde bir kripto para birimi ya da Token yatırmasına veya paylaşmasına izin veren DeFi'nin önemli bir özelliğidir. Bazı platformlar, kullanıcıları daha sonra aynı veya başka bir DEX veya dApp, sonsuz sayıda Stake edilebilecek başka bir Token ile ödüllendirir. Likidite madenciliği, her bir madeni para veya Token için tasarruf imkanı verir ve Stake işlemi yoluyla daha yüksek getiriler elde edilebilir.

Liquidity Pools Nedir?

Likidite havuzları, insanların herhangi bir aracı olmadan birbirleri arasında ticaret yapmalarını sağlayan desantralize/merkeziyetsiz borsaların (DEX) bir özelliğidir. Akıllı sözleşmeler, nasıl çalıştıklarını yönetir ve havuzları farklı kripto para birimi ve jeton ticaret çiftleri veya grupları arasında dengede tutar. Kullanıcılar genellikle, platformda yapılan işlemler için ücret alan DEX'ten jetonlarla bu havuzlara paralarını (veya likiditesini) koydukları için ödüllendirilir.

Özet Olarak

Yazımızda, az bilinen bir çok DeFi teriminden bahsederek, merak edilen tüm sorulara yanıt verdik. Gelecek yıllarda merkeziyetsiz finans, bir çok sektöre giriş yaparak hayatımızda önemli rol alacağa benziyor.

Binance hesabınız yoksa, tıklayarak %5 Komisyon indirimli kayıt yaptırabilirsiniz


Sıkça Sorulan Sorular

Stake etme (Staking), herhangi bir kripto para birimini harcamadan veya transfer etmeden tutma işlemidir. Kilitli tuttuğunuz kripto para birimleri, kilitli kaldıkları sürede çeşitli ödül veya faiz kazandırabilir.

Proof of Work, BTC için Satoshi Nakamoto tarafından tasarlanan fikir birliği mekanizmasıdır.

POS (Proof of Stake), temelde bir kripto para madenciliğinin, cüzdanda tutulan kripto para oranında yapılabilmesini sağlayan sisteme verilen ismin kısaltmasıdır.

Decentralized Autonomous Organization (DAO) Türkçe açılımı ve anlamı Merkezi Olmayan Otonom Organizasyon demektir.

NFT, (Non-fungible token) yani Türkçe açılımı ile eşsiz / benzersiz ve değiştirilemez jeton demektir.