Kripto Para Birimi Nedir? Bilmeniz Gereken Her Şey

2008 yılında ortaya çıktığı düşünülen kripto paralar, geleceğin para birimi olma iddiasına sahip. Yakın bir zaman içinde uzmanlar, günlük hayatta gerçek paranın yerine kripto paraların kullanılacağını söylüyor. Fakat bunun tersi görüşünü destekleyenler de var. Peki, siz ne düşünüyorsunuz?

Kripto Para Birimi Nedir? Bilmeniz Gereken Her Şey

Bu yazımızda kripto para birimi hakkında temel bilgilerden bahsedeceğiz. Kripto paranın nasıl çalıştığını ve bilinmesi gereken önemli özellikleri hakkında bilgi almak istiyorsanız, yazımızı takip edin.

Kripto Para Birimi Nedir?

Kripto para birimi, mal ve hizmet satın almanıza veya kâr için ticaret yapmanıza izin veren bir finans aracıdır. Bu finansal araç, çevrimiçi işlemleri güvence altına almak için güçlü kriptografiye sahiptir. Kripto paralar, şimdiye kadar kullandığımız günlük paralardan daha farklı bir yapıda çalışır. Kripto paraların temelinde yatan mantık olan Blockchain hakkında ayrıntılı bilgilere az sonra değineceğiz.

Kripto paralar, mal ve hizmetlerin değiş tokuşu için kullanılır ve bu yüzden hayatımızda önemli bir konumdadır. Birçok şirket dahi kendi para birimlerini üretmeye çalışarak bu piyasada söz sahibi olmaya çalışır. Kripto paraların tıpkı döviz kuru gibi değişen değerleri vardır. Örneğin günlük veya dönemlik ekonomik ve finansal gelişmelere göre değerinde değişiklik olur. Bu açıdan şimdilik ciddi bir yatırım aracı olarak değerlendirilmektedir.

Sanal Paranın Mantığı Nedir?

Sanal paralar, standart paranın aksine, merkez bankası veya başka bir otorite tarafından üretilmez. Sanal paranın mantığı kendi algoritmasına sahip olmasıdır. Gerçek para olarak kullanılabilir ve merkeziyetsiz olduğu için daha güvenilir olarak bilinir.

Kripto para birimleri genel olarak hem sanal para hem dijital para olarak bilinir. Fakat sanal para ve dijital para terimleri, son dönemlerde biraz kafa karışıklığına yol açmıştır.

  • Dijital para, merkez bankaları tarafından üretilen ve online olarak dolaşımda kalan para birimlerini de ifade eder. Örneğin cepbank ve internet bankacılığı gibi yöntemlerle yapılan alışverişlerde kullanılan tl, dolar ve Euro vb. para birimleri dijital paralardır.
  • Sanal para, başlangıçta yalnızca gerçek dünyada yaşamayan ve yalnızca çevrimiçi olarak değiş tokuş edilen (tipik olarak oyun sistemlerinde) para birimlerine atıfta bulunuyordu. Daha sonraki bir aşamada, sanal para birimleri fiziksel dünyaya yayılmaya başladı ve sanal ve dijital para arasındaki çizgiyi bulanıklaştırdı.

Sanal paralar, internetle var olan bir para birimidir. 1990’li yıllarda ilk kez kullanılmaya başlandığında gerçek dünyada bir karşılığı yoktu. Fakat kripto para teknolojisiyle birleşince oldukça değerli bir finans aracı haline geldi. Günümüzde kripto paraları tanımlamak için sanal para terimini kullanıyoruz. Sanal paraların en önemli özelliklerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

  • Herhangi bir otoriteye, bankaya veya kuruma bağlı değildir.
  • Geleneksel para birimleriyle bağlantısı yoktur.
  • Sanal paraları düzenleyen ve kontrol eden geliştiricileridir.
  • Sanal paralar, bir ya da birkaç tane değildir. Birçok sanal para vardır ve her birinin kendine özgü algoritması bulunur.
  • Sanal paraların arkasındaki teknolojinin adı (Blockchain) blok zinciridir.

Kripto ve Sanal Paralar Nasıl Üretiliyor?

Kripto paralar ve sanal para birimleri, madencilik (mining) adı verilen bir süreçle oluşturulur. Herkes çoğu kripto para birimini üretmek veya var etmek için madencilik yapabilir, ancak bu zor ve zaman alıcı bir süreçtir.

Madencilik ise güçlü donanımlara sahip bilgisayarlar aracılığıyla yapılır. Her madenci, kendi kişisel bilgisayarından Blockchain sistemine bağlanır ve zorlu matematik problemlerini çözer. Yapılan işlemler neticesinde çözülen problemler, Blockchain ağına bağlı diğer kullanıcıların onayına sunulur. Kullanıcılar, yapılan işlemleri onayladığında Blockchain'e yeni bir blok eklenir. Böylece kripto para üretilir ve kripto parayı üreten / yani sisteme blok ekleyen madenci de kripto para ile ödüllendirilir.

Kripto Para Madenciliği Nedir? Nasıl Madencilik Yapılır Hemen Öğren

Madencilik aynı zamanda kripto para birimlerine güvenliklerini veren bir sistemdir. Çözülmekte olan matematiksel problemler, bir kripto para birimindeki her bir jetonun kaydı olan blok zincirine bağlanır. En son matematik problemi sadece daha fazla jeton oluşturmaz, aynı zamanda en son işlemleri de kontrol eder.

Kripto paraların nasıl üretildiğine dair önemli bilgiler:

  • Kripto para bir yazılımdır. İşlemlerin nasıl kaydedildiğinden verilerin nasıl saklandığına kadar her işlev kod tarafından belirlenir.
  • Cryptocurrency yazılımı merkezi değildir ve dağıtılır, yani tek bir şirket tarafından tek bir sunucuda değil, dünya çapında birçok insanın bilgisayarında barındırılır.
  • Kripto para birimleri, kriptografiye dayanan algoritmalar tarafından tesis edilir. Bu yüzden kripto para birimi olarak adlandırılır ve her işlem, ağı koruyan benzersiz kriptografik kodlarla tamamlanır.

Neye Göre Artar veya Azalırlar?

Kripto paralar, merkez bankaları tarafından üretilmediği için enflasyon ve devalüasyonlardan etkilenmez. Peki, kripto paraları ve değerlerini artıran veya azaltan unsurlar neler olabilir?

Bir kripto para birimi, topluluk katılımının ölçeğine göre değer kazanır. Eğer medyada kripto para hakkında olumlu yorumlar yapılırsa, kripto paranın da değeri artar. Çünkü güven duyulan bir yapı olduğu anlaşılır. Diğer taraftan da gözden uzak kalmaya devam ederse de güven oluşturmaz ve kripto para sayısı düşer.

Kripto paraları etkileyen konulardan bir diğeri arz – talep durumudur. Bazı kripto para birimlerinin sayısı sınırlıdır. Örneğin piyasada 21 milyon Bitcoin’e ulaşılınca bir daha Bitcoin üretilmeyecek. Dolayısıyla bir crypto paranın sınırlı olması da değerini artırır; tabi değerinin artması için talebin de olması gerekir.

Kripto para miktarını etkileyen bir diğer unsur madenciliğin zorlaşmasıdır. Kripto para üreten kişiler olan madenciler, üretim için daha zor işlemlerle uğraşmak zorunda kalırlarsa üretim azalır. Böylece arz azalır ve piyasadaki kripto para miktarı düşüşe geçer. Arz ölçütüne oranla talep aynı kalırsa ya da artarsa kripto paraların fiyatları artar. Diğer yandan arzın artması –yani üretimin artması- piyasada bolluk yaratacağından kripto para miktarını düşürür.

Kripto paraları etkileyen en önemli unsur ise güvenliktir. Eğer bir kripto paranı güvenilir olmadığı anlaşılırsa insanlar kripto paralardan uzak durmaya başlar. Talebin azalması, bir yandan kripto para değerini düşürür yani daha kolay alınıp satılabilir fakat insanların güvenini kaybedeceği için eski popülaritesini yitirir.

Kripto Para Nasıl Kazanılır?

Ciddi bir maddi değere sahip olan kripto paraları kazanmak birçok girişimcinin hedefinde. Ancak kripto para kazanmak sanıldığı gibi kolay değil. Kripto para kazanmak için bazen şans çoğu zaman da emek ve zamana ihtiyaç var. Şimdi kripto para kazanma yöntemlerine değinelim.

  • En popüler yöntem al-sat yapmaktır. Bir kripto para borsasına üye olarak kripto paranızı katlayabilirsiniz. Fakat yatırdığınız paranın azalma ihtimali de vardır. Piyasayı araştırıp riskleri göz önünde bulundurun.
  • Madenci (Miner) olmak bir diğer kripto para kazanma yöntemidir. Fakat madenci olmak için güçlü bir bilgisayara, epey bir zamana ve iyi bir yazılım bilgisine sahip olmanız gerekir. Bunun yanı sıra matematikle de aranızın iyi olması şarttır.
  • Kripto para karşılığı ödeme / maaş alabileceğiniz dijital girişimlerde de bulunabilirsiniz. Örneğin NFT ile size özel bir eşya veya fikrinizi satışa çıkararak kripto para geliri elde edebilirsiniz.
  • Diğer yandan Bitcoin ve kripto para projelerini destekleyen şirket ve girişimlere yatırım yapabilirsiniz. Proje geliştikçe sizin de yatırımınızın oranında elde edeceğiniz kripto para geliri artacaktır.

Kaç Tane Kripto Para Birimi Var?

Yapılan araştırmalara göre günümüzde 10.000'den fazla farklı kripto para birimi işlem görmektedir. Kripto paraların toplam piyasa değerinin 2021 yılı ortasında 2,5 trilyon dolar olduğu söyleniyor. 2021 yılı verilerine göre en yüksek değere sahip olan kripto para Bitcoin iken ikinci Ethereum, üçüncü ise Tether’dir. En değerli kripto para birimleri listesi sıralaması değişebilir fakat Bitcoin ve Ethereum ilk iki sıraya bırakmayacak gibi görünüyor.

Kripto Para Birimleri Neden Popüler?

Kripto paraların potansiyeli herkes için ilgi çekici. Kripto paraları destekleyenlere göre bu sanal paralar yakın gelecekte daha fazla kullanılacak. Bu kişilere göre kripto paralara yatırım yapmak için en uygun zamandayız. Kripto paraların popüler olmalarının en önemli nedenlerinden biri de merkez bankalarından bağımsız yapısıdır. Kripto paraları, hiçbir kurum –merkez bankası ve devletler- denetleyemediği için enflasyondan etkilenmezler. Enflasyon ihtimali olmaması, kripto paraların popülaritesindeki nedenlerden biridir.

Kripto para popülerliğinin bir diğer nedeni de insanları özgür bırakmasıdır. Hiç kimse tarafından denetlenmediği için kimse kripto paralarla yapılan alışverişin hesabını soramaz. Fakat denetlenmemesi, güvenilir olmadığı anlamına gelmez. Zira milyonlarca kullanıcı tarafından kayıt defterinin tutulması, kripto paraların güvenilir olmasını sağlar. Blockchain sisteminde dağıtık olarak duran veriler, hiçbir hackerin ele geçiremeyeceği düzeyde güvendedir.

Kripto Paralar İyi Bir Yatırım Aracı mı?

Kripto paralar, yükselen değere sahip olan varlıklar oldukları için iyi bir yatırım aracı olarak görülüyor. Fakat, bu düşünce bazı uzmanlara göre gerçeği yansıtmıyor çünkü kripto paraların değeri düzenli olarak yükselmiyor. Kripto paralardaki istikrarsızlık, kripto paraların iyi bir yatırım aracı olmalarındaki en büyük problem.

Kripto paranın iyi bir yatırım aracı olamayacağını söyleyenler, aynı zamanda kripto paraların gelecekte önemini kaybedeceğini de düşünüyor. Kripto paraların değer kazandıran bir finans aracı olması için devletler tarafından tanınması gerekebilir. Zira milyonlarca ticaret yapan insanların ve ünlü şirketlerin henüz kripto para kullanmadıklarını belirtelim. Fakat yine de yatırımlarınızı değerlendirmek için kripto paraların iyi bir araç olacağını da söylemek mümkün. Ancak paranızın ne kadarını riske ettiğinizi ve yatırım için ne kadar zaman gerekeceğini iyi belirlemeniz şart.

Nasıl Kripto Para Satın Alabilirim?

  • Kripto para satın almak için güvendiğiniz bir kripto para borsasına kayıt olmalısınız.
  • Kayıt olduktan sonra TL, Dolar gibi para birimleri ile borsa hesabınıza yatırım yapmalısınız.
  • Daha sonra borsa hesabınızdan istediğiniz bir kripto parayı satın alabilirsiniz.

Kripto para satın almak, internet bankacılığı kadar kolay ve pratiktir. Akıllı telefonunuzda indirdiğiniz borsa aplikasyonu ile ya da borsa şirketinin resmi web adresi üzerinden kripto para alabilirsiniz.

Eğer bir Binance hesabınız yoksa, tıklayarak %5 Komisyon indirimli kayıt yaptırabilirsiniz

Kripto Paralar Yasal Mı?

Yasal olup olmaması tamamen ülkelerin inisiyatifindedir. Örneğin Çin Hükümeti, kripto parayı yasakladı ve Çin’de kripto para al sat işlemi yapmak son derece güç. Fakat kripto paraya sıcak bakmayan birçok ülke, kripto paraları yasaklamamıştır. Fakat kripto para borsalarına birtakım denetleyici uygulamalar gündeme gelmiştir. Kripto para borsalarına kayıt olan kullanıcıların kişisel bilgilerine devletle ulaşabilse de Blockchain teknolojisindeki bilgilere herhangi bir otoritenin ulaşması mümkün değildir.

Özet Olarak

Yazımızda, Kripto paranın nasıl çalıştığını ve bilinmesi gereken önemli özellikleri hakkında bilgiler verdik. Kripto paralar, kullanıcılara büyük bir özgürlük sunuyor ancak denetlenmeyen yapısı bazen dolandırıcılar için fırsata dönüşebiliyor.

Kripto para al sat işlemi yapmak için ya da kripto paranızı tutmak için üye olduğunuz kripto para borsaların güvenilirliklerini iyice araştırmanız gerekmektedir. Kurumsallığı ile dikkat çeken ve geçmişi güvenli kripto para borsalarında varlıklarınızı tutarsanız, kendi güvenliğinizi koruma altına alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Popüler kripto para listesi sürekli güncellenmektedir ancak mevcut duruma göre en yeni ve popüler liste aşağıdaki gibidir:

  • Bitcoin (BTC)
  • Ethereum (ETH)
  • Tether (USDT)
  • Binance (BNB)
  • Cardano (ADA)
  • USD Coin (USDC)
  • Ripple (XRP)
  • Dogecoin (DOGE)
  • Polkadot (DOT)
  • Uniswap (UNI)
  • Bitcoin (Cash)
  • Litecoin (LTC)
  • Solana (SOL)
  • Chainlink (LINK)
  • Tezos (XTZ)

Kripto paraların özellikleri arasında en önemlisi merkeziyetsiz olmasıdır. Merkeziyetsiz olması, para birimlerinin aracı kurumlar tarafından kontrol edilmemesini sağlar. Örneğin bir bankadan para gönderdiğiniz zaman yapacağınız işlem banka tarafından onaylanmalıdır.

Burada aracı kurum bankadır. Fakat kripto paralar bir merkeze bağlı olmadığı için para gönderirken veya alım-satım yaparken aracı bir kurumun onayına gerek yoktur. Aracı bir kurumun onayından geçmedi için de takip edilemez ve kullanıcılara özgür finansal işlemler yapma imkanı verir.

Kripto paralar, gerçek para yerine geçen dijital para birimidir. Blockchain adı verilen bir blok zinciri ağına bağlıdır. Blockchain sistemi, kripto paraları merkeziyetsiz hale getirir. Bir kişi, başka bir kişiye kripto para gönderdiğinde ya da iki kişi arasında kripto paraya dayalı ticaret yapıldığında blok zincirine yeni bir blok kaydedilir.

Bu bloğu kaydedenler, miner’lardır –yani madencilerdir-. Madenciler, zorlu matematiksel işlemleri çözerek Blockchain’e blok kaydederler. Kaydedilen yeni blok, kripto para alışverişinin altyapısıdır. Gerçekte iki kişi birbirine kripto para gönderdiğinde sistemin altyapısında yeni bir blok yaratılıp blok zincirine bağlanır.

Blok Zinciri’ndeki (Blockchain) bu blok, sisteme bağlı olan tüm bilgisayarlar tarafından onaylanır. Bir daha değiştirilemez ve blok zincirinden silinemez.

Kripto paraların atağa geçmesiyle Türkiye’ye özgü sanal para geliştirme çalışmalarının başladığını söyleyebiliriz. TC Merkez Bankası, 2020 yılında yaptığı açıklamada bu konuda gerekli atılımların yapılacağını belirtmişti. Fakat diğer yandan Türk yazılımcılar da sanal para geliştirmek için girişimlerini sürdürüyor.

Sanal para girişimlerinden biri olarak Bilira örneğini verebiliriz. Ethereum’a benzer bir blok zinciri altyapısını kullanan Bilira platformu, İstanbul merkezli bir yazılım ekibi olarak çalışmalarına devam etmektedir.

Kripto para işlem hacminin yükselmesi demek, kripto paranın daha çok kullanıldığı anlamına gelir. Popülerleşen ve daha çok kullanılan kripto paralar, artık daha geniş bir hacimden işlem görür. Geniş işlem hacmine sahip bir kripto para, daha çok güven verir.

Böylece kullanım oranı artar ve insanların rahatlıkla yatırım yapabilecekleri bir düzeye gelir. Dolayısıyla kripto para hacmi yükselmesi, kripto paraların popülerleştiğine ve daha sık kullanıldığına işarettir.

Diyanet İşleri Başkanlığı, kripto paralar caiz değildir şeklinde bir açıklamada bulunmuştur. Bunun nedeni, kripto paraların arkasındaki altyapının belirsizliğidir. Kripto paralar, merkezi otoriteye bağlı değildir ve kullanıcılara herhangi bir güvence vermez. Bu nedenle kripto paraların caiz olmadığı ifade edilmiştir.

Fakat, bir başka görüşe göre kripto paraların değerini piyasalar belirler. Değeri piyasalar tarafından belirlenen bir metanın haram olduğunu söylemek, günümüzde kullandığımız yasal paraları da kapsar. TL, Dolar gibi paralar da kripto paralar gibi dijitalde kullanılmaktadır. İnsanlar, TL-Dolar-Euro gibi paralarla alışverişlerini dijitalde tamamlamaktadır. Dolayısıyla kripto paralar için haram ve helal gibi yorumlar yapmanın mümkün olmadığına dair görüşler de bulunmaktadır.

Kripto paranın değerini belirleyen en önemli etken, istek ve tedarik ilişkisidir. Eğer piyasada fazla kripto para varsa ve kullanıcıların ilgisi düşükse kripto paranın değeri azalır. Tam tersi söz konusuysa –talep ve ilgi yüksek ancak kripto para azsa- değeri yükselir.

Kripto paranın değerini belirleyen en önemli unsurun kripto para sayısıyla birlikte kullanıcıların ilgisi olduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan büyük şirketlerin ve ünlü kişilerin olumlu yorumları da kripto paraların değerini yükseltir. Ek olarak üretim maliyeti, blok zinciri düğüm sayısı ve kullanıcılara sunduğu avantajlar da kripto para değerini etkilemektedir.